Bắc hành tạp lục - Đào Hoa đàm Lý Thanh Liên cựu tích

124. Đào Hoa đàm Lý Thanh Liên cựu tích 

Đào Hoa đàm  thuỷ thiên xích thanh

Đàm thượng tùng bách đông do thanh

Đạo thị Đường triều Lý cung phụng 

Tùng ẩm thử đảm nhân đắc danh

Thập niên tửu tứ nhân gian thế 

Thiên tử hô lai do lạn tuý

"Tự ngôn thần thị tửu trung tiên"

Bạc thị vinh danh đồng tệ lý

Thiên niên thắng tích dĩ nhân truyền

Bất tại du du nhất đàm thuỷ

Đàm thuỷ chí kim thanh thả liên

Nhất ngư nhất điểu giai thành tiên

Trù trướng tư nhân bất phục kiến

Viễn lai sử ngã tâm mang nhiên

Thế lộ trần ai tín hỗn trọc

Bất như chung nhật thống ẩm toàn ngô thiên.

桃花潭李青蓮舊跡

桃花潭水千尺清，
潭上松柏冬猶青。
道是唐朝李供奉，
縱飲此潭因得名。
十年酒肆人間世，
天子呼來猶爛醉。
自言臣是酒中仙，
薄視榮名同敝履。
千年勝跡以人傳，
不在悠悠一潭水。
潭水至今清且漣，
一魚一鳥皆成仙。
惆悵斯人不復見，
遠來使我心茫然。
世路塵埃信溷濁，
不如終日痛飲全吾天。

Dịch nghĩa

Dấu tích cũ của Lý Thanh Liên ở đầm Đào Hoa

Đầm Đào Hoa nghìn thước nước trong
Bên bờ tùng bách thắm tươi xanh
Rằng xưa một Lý Cung thời Đường
Say mèm nơi đó nên thành danh
Mười năm lăn lóc rượu một quán
Vua gọi vào cung vẫn khướt say
Danh xưng: "tiên rượu chính là ta"
Danh vọng coi thường như giẻ rách
Bởi người cảnh nghìn năm nổi tiếng
Đâu phải do đầm nước mênh mông
Nước đầm vẫn trong vẫn gợn sóng
Một cá một chim cũng thành tiên
Buồn vì người xưa chẳng được gặp
Lòng người xa xứ luống bùi ngùi
Đường trần ô trọc đầy gió bụi
Chi bằng ngày tháng giữ cốt thiên cứ uống tràn.

Đào Hoa ngàn thước nước trong

Bên đầm tùng bách mùa đông xanh màu

Thời Đường họ Lý còn đâu

Làm quan Cung Phụng rũ say nơi này

Mười năm quán rượu khướt say

Nhà vua cho gọi gặp ngay hũ chìm

Tự xưng tiên rượu là mình

Coi thường danh vọng giày cùn rong chơi

Nhờ người đầm nổi muôn đời

Phải đâu vì nước ngất trời mênh mông

Đầm trong nước gợn trên dòng

Con chim con cá cũng đồng thành tiên

Tiếc thay chưa gặp bậc hiền

Xa nhà ta lại triền miên bồi hồi

Bụi đường dơ bẩn rối bời

Chỉ còn chén rượu say đời uống khan

Bắc hành tạp lục - Tiềm Sơn đạo trung

123. Tiềm Sơn đạo trung 

Túc hữu ái sơn tích

Biệt hậu tư hà như

Lai đáo Tiềm Sơn lộ

Uyển như Hồng Lĩnh cư

Vân hà viên khiếu ngoại

Tùng bách hạc sào dư

Định hữu sơn trung khách

Bình sinh bất thức dư

潛山道中

夙有愛山癖
別後思何如
來到潛山路
宛如鴻嶺居
雲霞猿嘯外
松柏鶴巢餘
定有山中客
平生不識余

Dịch nghĩa

Trên đường qua Tiềm Sơn

Ta vốn có tính yêu núi
Xa rồi nhớ bao nhiêu
Nay trên đường đi Tiềm Sơn
Tưởng như ở trong dãy Hồng Lĩnh
Mây ráng bên ngoài nơi vượn hú
Cây tùng cây bách có thừa chỗ cho hạc làm tổ
Hẳn có người trong núi
Suốt đời không quen biết ta

Ta yêu đồi núi vô vàn

Xa rồi lại nhớ muôn ngàn xiết bao

Tiềm Sơn thẳng bước đường vào

Thoáng trông Hồng Lĩnh giống sao một màu

Chim kêu vượn hú mây cao

Cây tùng ổ hạc chao đao trên cành

Núi sâu chắc có cao nhân

Sống đời ẩn đật biết mình là ai

Ta vốn tính yêu núi

Xa vắng nhớ làm sao

Đến viếng Tiềm Sơn đó

Tưởng như Hồng Lĩnh nào

Vượn kêu ngoài ráng khói

Ổ hạc ngọn tùng cao

Hẵn có người trong núi

Cả đời chẳng biết nhau

Bắc hành tạp lục - Từ Châu dạ

122. Từ Châu dạ 

Hành lộ tị can qua

Nghiêm hàn độ dạ hà

Nguyệt lai nam quốc đại

Sơn nhập bắc Từ đa

Thành ngoại liệt binh giáp

Thành trung văn huyền ca

Khô dương tam bách thụ

Thụ thụ hữu đề nha

徐州夜

行路避干戈
嚴寒渡夜河
月來南國大
山入北徐多
城外列兵甲
城中聞絃歌
枯楊三百樹
樹樹有啼鴉

Dịch nghĩa

Đêm ở Từ Châu

Đi đường phải tránh vùng giặc giã
Giữa đêm đông giá lạnh, qua sông
Phía nước Nam, trăng lớn
Bắc Từ Châu, núi nhiều
Ngoài thành đầy binh giáp
Trong thành nghe đàn ca
Ba trăm cây dương khô héo
Trên các cây, tiếng quạ kêu

Đi vòng để tránh can qua

Đêm đông lạnh lẽo thuyền đà vượt sông

Phương nam trăng lớn theo dòng

Từ châu cửa bắc núi non ngàn trùng

Ngoài thành binh lính bít bùng

Trong thành đàn réo đùng đùng trống vang

Ba trăm cây liễu héo vàng

Chim kêu quạ hú trên cành cây cao

Đi tránh đường vùng giặc

Đêm đông lạnh lái đò

Trăng phương nam rất lớn

Núi bắc Từ Châu già

Ngoài tỉnh lắm binh lính

Trong thành nghe đờn ca

Ba trăm cây dương héo

Đều có tiếng quạ kêu

Bắc hành tạp lục - Mạnh Tử từ cổ liễu

121. Mạnh Tử từ cổ liễu 

Ngô văn thiên trì chi phần hữu long yêu kiểu

Kim chi hoạ đồ vô lược tiếu

Phong vũ nhất dạ phi hạ lai

Háo vi á thánh cung môn liễu

Thử liễu hồn toàn bách thập vi

Dưỡng thành đại vật phi nhất thì

Vũ lộ thiên ý độc tư nhuận

Quỉ thần ám trung tương phù trì

Chi kha lạc lạc lão ích tráng

Tuế nguyệt du du thâm bất tri

Tả bàn hữu chuyển đương đại đạo

Quá khách bất cảm phàn kỳ chi

Thông thông uất uất bão nguyên khí

Thiên hạ tư văn kỳ tại ti (tư)

Hương nhân chi dĩ nhị thạch trụ

Thạch trụ ký thâm căn dũ cố

Bất đồng phàm hủy tiểu xuân thu

Bán mẫu phong yên tự kim cổ

Hạo nhiên chi khí phi tầm thường

Đại tài ưng dữ thiên tề thọ.

孟子祠古柳

吾聞天池之濆有龍夭矯，
今之畫圖無略肖。
風雨一夜飛下來，
化為亞聖官門柳。
此柳渾全百十圍，
養成大物非一時。
雨露天意獨滋潤，
鬼神暗中相扶持。
枝柯落落老益壯，
歲月悠悠深不知。
左蟠右轉當大道，
過客不敢攀其枝。
蔥蔥鬱鬱抱元氣，
天下斯文其在斯。
鄉人支以二石柱，
石柱既深根愈固。
不同凡卉小春秋，
半畝風煙自今古。
灝然之氣非尋常，
大樹應與天齊壽。

Dịch nghĩa

Cây liễu cổ trước đền Mạnh Tử

Ta nghe trên ao trời có con rồng uốn khúc

Những bức vẽ ngày nay trông không giống

Một đêm mưa gió rồng bay xuống đây

Hóa làm cây liễu trước đền Á Thánh

Cây liễu này toàn vẹn to trăm người ôm

Được nuôi to cao như thế không phải một lúc

Trời biệt đãi đem mưa nhuần tưới

Quỷ thần ngầm giúp đỡ

Cành sum suê càng già càng khỏe

Ngày tháng dằng dặc chẳng biết bao nhiêu

Trái cuốn phải cong ngay trên đường cái

Khách qua lại không dám vén cành

Rậm rạp um tùm chứa nguyên khí

Nên văn minh thiên hạ ở đây mà ra

Người làn xây hai trụ đá để chống đỡ

Trụ đá càng sâu càng bền

Không như cây cỏ tầm thường nhỏ tuổi

Cây chiếm nửa mẫu trong mây gió từ xưa tới nay

Cái khí mênh mông không tầm thường

Cây lớn ngang tuổi thọ với trời

Rồng thiêng vờn sóng ao trời

Nhưng sao bức hoạ nay thời khác xa

Một đêm mưa đổ gió sa

Rồng thành cây liễu trước nhà thánh nhân

Thân to lớn rộng trăm ôm

Cây nuôi bây lớn phải trong một ngày

Gió hoà mưa thuận ý trời

Quỷ thần phù hộ suốt đời bình an

Sum suê cành lá chắc thân

Bao năm nào biết vẫn thuần màu xanh

Ngay kề đường cái uốn quanh

Kẻ qua người lại vịn cành dám đâu

Khí thiêng ấp ủ nhiệm mầu

Văn chương chữ nghĩa lõi sâu cội nguồn

Hai trụ làng dựng bên đường

Chôn càng sâu gốc trụ càng bền gan

Cây này chẳng giống cây phàm

Gió sương nửa mẫu rộng tàn mênh mang

Khí thiêng cao ngất phi thường

Cây to sống mãi ngang bằng trời xanh

Bắc hành tạp lục - Vinh Khải Kỳ thập tuệ xứ

120. Vinh Khải Kỳ thập tuệ xứ 

Tam lạc nhân giai hữu

Như hà tử độc tri

Sinh bần do bất tuất

Lão tử phục hà bi

Khoáng dã Đông Sơn hạ

Hành ca thập tuệ thì

Hiền danh lưu thử địa

Thiên cổ khởi nhân ti

榮棨期拾穗處

三樂人皆有
如何子獨知
生貧猶不恤
老死復何悲
曠野東山下
行歌拾穗時
賢名留此地
天古起人思

Dịch nghĩa

Nơi Vinh Khải Kỳ mót lúa

Ba niềm vui của ông, mọi người đều có
Sao chỉ mình ông biết?
Sống nghèo còn chẳng đoái nghĩ
Già chết lại buồn chi ?
Cánh đồng bát ngát bên núi Đông Sơn
Vừa ca vừa mót lúa
Tiếng người hiền lưu lại đất này
Xưa nay người ta nhớ

Ba vui ai cũng có rồi

Trên đời hiểu được ông thôi một mình

Sống nghèo đừng quá bận tâm

Chết đi cát bụi ôm lòng hận ai

Đông Sơn đồng ruộng chân mây

Đồng ca mót lúa vui vầy với nhau

Bậc hiền để tiếng nơi đây

Ngàn năm dưới thế chốn này nổi danh

Ai cũng có ba vui

Chỉ mình ông hiểu rõ?

Sống nghèo không thấy sợ

Già chết lại buồn lo?

Bát ngát Đông Sơn cỏ

Hát ca mót lúa dư

Bậc hiền tiếng để rõ

Ngàn thủa chẳng phai mờ

Bắc hành tạp lục - Hoàng Châu trúc lâu

119. Hoàng Châu trúc lâu                               

Hợp vi cự trúc biến giao cù

Tằng hữu tiền nhân kiến thử lâu

Cựu chỉ hà thời thành bạch địa

Di văn tòng cổ ký Hoàng Châu

Hậu nhân đồ hữu thiên niên cảm

Đương nhật tằng vô cách tuế mưu

Duy hữu Trường giang xảo thu thập

Nhất thành nhất húy tẫn đông lưu.

黃州竹樓

合圍巨竹遍郊衢，
曾有前人建此樓。
舊址何時成白地，
遺文從古記黃州。
後人徒有千年感，
當日曾無隔歲謀。
惟有長江巧收拾，
一成一毀盡東流。

Dịch nghĩa

Lầu trúc ở Hoàng Châu

Bụi trúc lớn một ôm mọc khắp các nơi

Người xưa dựng lên lầu này

Nền cũ thành đất hoang khi nào

Chỉ còn bài viết về lầu Hoàng Châu

Người sau xúc cảm về việc ngàn năm trước

Lúc đó đâu tính đến việc sau

Chỉ có Trường Giang là khéo thu xếp

Bên bồi bên lỡ chảy hết ra sông

Chung quanh trúc lớn mọc đầy

Người xưa dựng một lầu cây nơi này

Nền xưa nay đã tàn phai

Hoàng Châu bài viết ngày nay vẫn còn

Chuyện xưa nghĩ lại thoáng buồn

Việc sau đời trước khó lòng lo toan

Hay thay ngọn sóng Trường Giang

Bên bồi bên lở xuôi dòng biển đông

Chung quanh trúc lớn mọc cao đầy

Ngày trước dựng lầu cũng tại đây

Nền cũ khi nào thành đất trống

Hoàng Châu vẫn chép việc xây này

Người sau cảm xúc công trình cũ

Khi đó tính đâu chuyện hỏng nay

Chỉ có Trường Giang thu xếp khéo

Bên bồi bên lở chảy đêm ngày

Bắc hành tạp lục - Đồ trung ngẫu hứng

118. Đồ trung ngẫu hứng 

Sơn hạ kiều tùng, tùng hạ phần

Luy luy đô thị cổ thời nhân

Tự do tự tại bất tri tử

Hoa lạc hoa khai vô hạn xuân

Phục lạp tử tôn không lỗi tửu

Thế gian phú quí đẳng phù vân

Bách niên đáo để giai như thị

Hồ thủ mang mang nhất phiến trần.

途中偶興

山下喬松松下墳
纍纍都是古時人
自由自在不知死
花落花開無限春
伏臘子孫空酹酒
世間富貴等浮雲
百年到底皆如是
回首芒芒一片塵

Dịch nghĩa

Ngẫu hứng giữa đường

Dưới chân núi là thông cao, dưới tàn thông là mồ mả
Ngổn ngang gò đống, đều là người xưa cả
Tự do tự tại không biết là đã chết
Hoa rụng hoa nở, mùa xuân vô hạn
Đến tiết phục lạp, con cháu uổng công tưới rượu xuống đất
Giàu sang trên đời như mây nổi
Trăm năm rốt cuộc đều như thế
Quay đầu nhìn chỉ thấy một áng bụi mịt mùng

Dãy mồ rặng núi thông cao

Dọc ngang gò đống thủa nào người xưa

Tự đi tự đến hay chưa

Hoa rơi hoa nở cho vừa lòng xuân

Rượu nồng rưới mộ lan tràn

Giàu sang dưới thế như làn mây trôi

Trăm năm rốt ráo cuộc đời

Mênh mang ngoảnh lại rụng rơi bụi mờ

Dưới núi rặng thông lắm mộ phần

Người xưa gò đống đất ngổn ngang

Tự đi tự ở không ngờ chết

Hoa nở hoa rơi chẳng hết xuân

Ngày tiết cháu con tràn rượu tưới

Mây trôi phú quý suốt trần gian

Trăm năm rốt cuộc đều như thế

Nhìn lại mênh mang lớp bụi đường