Bắc hành tạp lục - Quảng Tế ký thắng

117. Quảng Tế ký thắng 

Giang Nam, Hồ Bắc địa tương lân

Nhật nhật phồn hoa bất ký xuân

Ngọc địch lâu đầu thiên thượng khúc

Thùy dương môn ngoại họa trung nhân

Tất bồn dục điếm khuynh phì tạo

Ngọc thủ Hồ cơ khoái tế lân

Dục điển túc sương mưu nhất túy

Nại hà đầu dĩ bạch như ngân.

廣濟記勝

江南湖北地相鄰，
日日繁華不記春。
玉笛樓頭天上曲，
垂楊門外畫中人。
漆盆浴店傾肥皁，
玉手胡姬膾細鱗。
欲典鷫鷞謀一醉，
奈何頭已白如銀。

Dịch nghĩa

Ghi cảnh đẹp đất Quảng Tế

Giang Nam Hà Bắc giáp ranh nhau

Ngày nào cũng là phồn hoa nên chẳng nhớ mùa xuân

Sáo ngọc trên lầu thổi khúc nhạc trời

Cây liễu rũ ngoài cửa đẹp như tranh

Chậu sơn trong nhà tắm đầy xà bông

Gái Hồ tay khéo soạn gỏi ngon
Áo cừu muốn bán mua cơn say ngất
Chỉ hiềm đầu tóc đã bạc phơ.

Giang Nam Hà Bắc giáp ranh

Phồn hoa nhộn nhịp ngày xuân không cùng

Lầu cao điệu sáo thiên cung

Bên ngoài liễu rũ trước màn giai nhân

Bồn sơn phòng tắm đầy hương

Gái Hồ xắt cá gỏi đơm ngon lành

Mua say bán áo đã đành

Hiềm vì đầu tóc nay thành trắng phau

Giang Nam, Hà Bắc sát lằn ranh

Nhộn nhịp phồn hoa chẳng nhớ xuân

Sáo ngọc trên lầu như thánh nhạc

Liễu buông ngoài cửa giống trong tranh

Bồn sơn phòng nước hương thơm ngát

Tay ngọc gái Hồ gỏi cá băm

Muốn gán áo cừu mua tiệc rượu

Hiềm vì đầu bạc phải thôi đành

Bắc hành tạp lục - Tổ Sơn đạo trung

116. Tổ Sơn đạo trung 

Phong thụ lâm trung diệp loạn phi

Kinh sa tác vũ thướng chinh y

Tiêu tiêu khô thảo lộ nhất tuyến

Tịch tịch tà dương sơn tứ vi

Khứ nhật Lưỡng Hà tằng tập chiến

Hu đồ thiên lí chính tư quy

Bà bà bạch phát hồng trần lộ

Nhật mộ đăng cao bi mạc bi

祖山道中

楓樹林中葉亂飛
驚沙作雨上征衣
蕭蕭枯草路一線
寂寂斜陽山四圍
去日兩河曾習戰
紆途千里正思歸
皤皤白髮紅塵路
日暮豋高悲莫悲

Dịch nghĩa

Trên đường Tổ Sơn
Trong rừng phong lá bay loạn
Cát tung lên như mưa trên áo người đi
Suốt dặm đường, chỉ là cỏ khô xơ xác
Chiều hôm quạnh quẽ, núi vây bốn bề
Hôm trước, Lưỡng Hà chiến tranh liên miên
Đường đi vòng dài nghìn dặm, làm nhớ quê
Tóc bạc phơ trên đường bụi đỏ
Trời tối lên cao, không gì buồn thế

Rừng phong hoa lá tả tơi

Cát mưa bám áo trên người khách đi

Dặm trường cỏ héo xác xơ

Núi non bốn phía đìu hiu nắng chiều

Lưỡng Hà chinh chiến đã nhiều

Đường vòng ngàn dặm cũng liều chân thôi

Bơ phờ bụi đỏ rối bời

Chiều về leo núi bồi hồi nhớ quê

Trong rặng tùng phong lá loạn bay

Cát tung mưa bão mảnh chinh y

Bóng tà quạnh quẽ chung quanh bủa

Cỏ héo xác xơ khắp lộ đi

Bữa trước Lưỡng Hà còn ngập trận

Đường vòng ngàn dặm vẫn mong về

Bạc phơ mái tóc trên đường đỏ

Trời tối leo cao luống nặng sầu 

Bắc hành tạp lục - Chu Lang mộ

115. Chu Lang mộ 

Thiêu tận Tào gia bách vạn binh

Trượng phu sai đắc úy bình sinh

Đồng niên giao nghị liên Tôn Sách 

Nhất thế tri âm đắc Khổng Minh 

Ngõa lịch Ngô cung hoang đế nghiệp

Kinh trăn cổ mộ thượng hùng danh

Nhị Kiều hương cốt tàng hà sở

Nhãn kiến Đồng đài bán dĩ khuynh

周郎墓

燒盡曹家百萬兵
丈夫差得慰平生
同年交誼聯孫策
一世知音得孔明
瓦礫吳宮荒帝業
荊蓁古墓上雄名
二喬香骨藏何所
眼見銅臺半已傾

Dịch nghĩa

Mộ Chu Lang

Đốt sạch trăm vạn quân họ Tào
Trượng phu cũng đủ thỏa chí bình sinh
Đồng niên anh em bạn rể cùng Tôn Sách
Một đời tri âm có được Khổng Minh
Cung Ngô thành ngói gạch vụn, nghiệp đế tan hoang
Ngôi mộ cổ gai góc mọc đầy, nức tiếng anh hùng
Hương cốt hai Kiều vùi lấp nơi đâu
Mắt thấy đài Đồng Tước một nửa đã nghiêng đổ

Vạn binh đốt sạch quân Tào

Thân trai đáng gọi anh hào vẻ vang

Vua Tôn bạn rể đồng hàng

Tri âm một thủa Khổng Minh được nhờ

Hoang tàn gạch vụn cung Ngô

Cỏ che gai lấp trên mồ lừng danh

Hai Kiều xương thịt tan tành

Đài xưa Đồng Tước nửa thành ngả nghiêng

Đốt sạch quân Tào trăm vạn binh

Anh hùng như thế thỏa bình sinh

Tuổi đồng bạn rể ngang Tôn Sách

Nghiệp lớn tri âm được Khổng Minh

Ngói nát cung Ngô tan nghiệp đế

Gai che mộ cổ nức oai danh

Hai Kiều xương cốt chôn đâu tá

Đồng Tước nay đà nửa đổ nghiêng

Bắc hành tạp lục - Á Phụ mộ

114. Á Phụ mộ 

Nhãn khan Bá Thượng  ngũ vân phù

Cấp cấp phương đồ nhất kích mưu

Đãn đắc thử tâm vô phụ Sở 

Bất tri thiên mệnh dĩ quy Lưu 

Bá đồ mẫn diệt thiên niên hậu

Cổ mộ hoang lương tam xích thu

Đa thiểu nhất tâm trung sở sự

Mỗi vi thiên hạ tiếu kỳ ngu 

亞父墓

眼看霸上五雲浮
汲汲方圖一擊謀
但得此心無負楚
不知天命已歸劉
伯圖泯滅千年後
古墓荒涼三尺秋
多少一心忠所事
每為天下笑其愚

Dịch nghĩa

Mộ Á Phụ

Mắt đã trông thấy mây năm sắc nổi trên đất Bá Thượng
Mà còn nhất định gấp rút lo mưu chước đánh kẻ thù
Lòng này chỉ mong khỏi phụ nước Sở
Chẳng cần biết mệnh trời đã về họ Lưu
Sau nghìn năm nghiệp bá đã tan tành
Ngôi mộ cổ ba thước lạnh lẽo trong khí thu hoang lạnh
Bao kẻ một lòng trung với người mình phụng sự
Thường làm cho thiên hạ cười rằng ngu

Mây ôm Bá Thượng năm màu

Giặc thù quyết diệt mưu cầu kế cao

Một lòng vì Sở xiết bao

Mệnh trời đã đổi ngôi vào họ Lưu

Tan tành nghiệp bá năm xưa

Mồ hoang lạnh lẽo gió thu rũ buồn

Ở đời mấy kẻ lòng trung

Miệng đời dè biễu nói rằng đồ ngu

Mây trời Bá Thượng đổi năm màu

Vẫn muốn quân thù quyết tính mưu

Chỉ cốt lòng này không phụ Sở

Nào ngờ ngôi đế đã về Lưu

Tiêu tan nghiệp bá nghìn năm trước

Hoang lạnh mồ xưa mấy tiết thu

Bao kẻ một lòng trung với chủ

Thế gian cho đó chỉ là ngu

Bắc hành tạp lục - An Huy đạo trung

113. An Huy đạo trung 

Đề nha á á loạn lăng thần

Từ bắc Từ nam hiểu sắc phân

Nhất đái tuyết điền thanh giả mạch

Tứ sơn tùng thụ bạch vi vân

Du du hương quốc bát thiên lý

Lục lục công danh nhất phiến trần

Cộng chỉ mai hoa báo tiêu tức

Xuân hà tằng đáo dị hương nhân

安徽道中

啼鴉啞啞亂凌晨
徐北徐南曉色分
一帶雪田青者麥
四山松樹白為雲
悠悠鄉國八千里
碌碌功名一片塵
共指梅花報消息
春何曾到異鄉人

Dịch nghĩa

Trên đường đi An Huy

Tiếng quạ kêu quác quác làm xáo trộn buổi hừng đông,
Ánh sáng ban mai phân biệt hai vùng nam bắc Từ Châu,
Một dải ruộng tuyết phủ, xanh là lúa mạch,
Bốn phía núi tùng đầy, trắng là mây,
Quê hương mờ mịt, cách xa tám nghìn dặm
Lặn lội theo đuổi công danh, thân một áng bụi đời,
Cùng trỏ hoa mai báo tin xuân,
Nhưng xuân có đến bao giờ với kẻ tha hương.

Quạ kêu quác quác ban mai

Nắng chia nam bắc sông này Từ Châu

Lúa xanh ruộng tuyết nơi nao

Rặng tùng bốn núi trắng màu mây cao

Quê hương ngàn dặm nay đâu

Công danh sự nghiệp mịt mờ bụi bay

Đưa tin chớm nở bông mai

Xuân nào có đến với ai xa nhà

Quạ kêu quác quác rộn hừng đông

Ánh nắng phân chia nam bắc sông

Ruộng tuyết một vùng xanh lúa mạ

Rặng tùng bốn phía trắng mây bông

Quê hương ngàn dặm xa vời vợi

Sự nghiệp một thân lắm bụi hồng

Chớm nở hoa mai loan tin đến

Xuân nào có viếng khách tha hương

Bắc hành tạp lục - Từ Châu đê thượng vọng

112. Từ Châu đê thượng vọng 

Nhất hà nam bắc cổ tranh hành

Hà thượng Từ Châu cựu hữu danh

Hí mã cựu đài thu thảo biến

Đoạn xà đại trạch mộ vân bình

Nhất thành nhân vật oa trung nghĩ

Tứ lộ chu xa thủy thượng bình

Trướng vọng hồng trần diểu vô tế

Bất tri nhật nhật thử trung hành

徐州堤上望

一河南北古爭衡
河上徐州舊有名
戲馬舊臺秋草遍
斷蛇大澤暮雲平
一城人物窩中蟻
四路舟車水上萍
悵望紅塵渺無際
不知日日此中行

Dịch nghĩa

Đứng trên đê Từ Châu nhìn ra

Một sông chia nam bắc, xưa tranh giành
Phía trên sông là đất Từ Châu nổi tiếng thời trước
Đài đua ngựa cũ, cỏ thu mọc tràn
Đầm lớn "chém rắn" ngập mây chiều
Người vật trong thành như kiến trong tổ
Thuyền xe bốn ngả như bèo nổi trên nước
Buồn trông bụi hồng bay mù không bờ bến
Không biết rằng ngày ngày đi lại trong đó

Dòng sông nam bắc phân ranh

Từ Châu một dải nổi danh thủa nào

Cỏ thu ngựa hí đài xưa

Đầm sâu chém rắn mây chiều lững lơ

Trong thành chen chúc kiến bò

Thuyền xe bốn ngả cánh bèo dạt trôi

Buồn trông gió bụi tuôn rơi

Biết ai sớm tối rong chơi trên đường

Dòng sông nam bắc trước phân ranh

Mảnh đất Từ Châu vốn nổi danh

Ngựa hí đài xưa đồng cỏ mọc

Rắn bằm đầm lớn áng mây tan

Trong thành người vật đông như kiến

Khắp lộ thuyền xe nổi lục bình

Trông áng bụi hồng mù mịt bến

Chẳng hay trong đó có luôn mình 

Bắc hành tạp lục - Nhị Sơ cố lý

111. Nhị Sơ cố lý 

Phù thế thao thao tử tuẫn danh

Hồi đầu thùy khẳng niệm ngô sinh

Quan tòng nhất trí thân năng bảo

Sự cách thiên niên thạch vị khuynh

Xuân xã không lưu thân cố hội

Bạc điền vô phục tử tôn canh

Khả liên thùy lão Tiêu Hiền Phó 

Đồ đắc nhân gian thán bất bình

二疏故里

浮世滔滔死殉名
回頭誰肯念吾生
官從一致身能保
事隔千年石未傾
春社空留親故會
薄田無復子孫耕
可憐垂老蕭賢傅
徒得人間歎不平

Dịch nghĩa

Làng cũ của hai ông họ Sơ
Cuộc đời trôi nổi, bao người chết vì danh
Mấy ai chịu quay đầu suy ngẫm đời mình
Đồng lòng từ quan, giữ lấy được thân
Việc cách đây nghìn năm mà bia đá chưa đổ
Ngày hội xuân còn không người cũ họp mặt
Ruộng (vua cho) coi thường không để con cháu cày cấy
Đáng thương Tiêu Hiền Phó (làm quan) đến già (bị hạ ngục phải tự tử)
Để được người đời than cho nỗi bất bình

Ở đời chết bởi háo danh

Ai ơi hãy tỉnh ngẫm mình ngẫm ta

Từ quan giữ được thân mà

Nghìn năm chuyện cũ bia đà chưa nghiêng

Bạn bè vắng họp hội xuân

Ruộng hoang bỏ phí vua ban cho cày

Quan Tiêu Hiền Phó thương thay

Tiếng đời than thở chẳng may thân tàn

Trôi nổi cuộc đời chết bởi danh

Mấy ai ngoảnh lại ngẫm cho mình

Từ quan một dạ nên toàn mạng

Cách chuyện ngàn năm đá chẳng mòn

Ngày hội mùa xuân bao bạn vắng

Ruộng hoang bỏ phế chẳng ai màng

Chết già thê thảm Tiêu Hiền Phó

Chỉ tội thế gian sẻ bất bình